|
DEK
K YÜ
|
MOTİFLERİN DİLİ |
|
Halı dokuma Ödek Köyünün yaşam tarzında önemli bir yer tutar. İnsanlar
genelde halılarını kendi yapmış oldukları halı tezgahlarında
kendileri üretirler. Ancak son zamanlarda halı dokumacılğında bir
gerileme olduğu açıkça görülmektedir. Bu halı ve kilimler evlerde
dekor olmalarının ötesinde bir değere sahiptir köy yaşamında. Çünkü
halı ve kilimler aynı zamanda birer sanat eserleridir. Bu halılar
insanların beklentilerini, ruhsal durumlarını, özlemlerini,
acılarını, inançlarını, anılarını kısacası bütün yaşamlarını
yansıtır. Bu halılarda bütün bir kültür, bir yaşam saklıdır. Bir
anlamda köy yaşamını, köyl kültürünü anlamanın bir yolu da bu
halıları incelemektir. Halılardaki motiflerin derin anlamları
olmasına rağmen maalesef bunların birçoğu üzerinde düşünülmez bile.
Bu eksikliği bir ölçüde gidermek için bazı halı motiflerinin
anlamları, mesajları aşağıda yer almaktadır.
Aşağıda yer alan halı motiflerinin kaynağı Şişko Osman Halıcılık,
Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.'dir. Bu motiflerin bir bölümü Ödek
Köyü yöresinde de yaygındır. Zaten aşağıda bu örnekleri sergileyen
Ödek Köyü'nden halı resimleri de bulacaksınız. Sizlerin de bu konuda
bilginiz, eklemek istediğiniz (değişik halı motifleri ve anlamları)
varsa lütfen bizimle paylaşınız...
|
|
|
HALI
VE KİLİMLERDE KULLANILAN BAŞLICA MOTİFLER
|
|
|
Muska ve Nazarlık |
 |
Bazı insanların
bakışlarında bir güç olduğuna, bu bakışların kötülüğe, zarara,
şansızlığa ve hatta ölüme bile sebep olduğuna inanılır.
Nazarlıklar işte bu kem bakışların etkisini azaltan çeşitli
nesnelerdir. Böylece onu taşıyanları korur. "Muska" ise sahibini
tehlikeli dış faktörlerden korumak için, sihirli ve dini bir güce
sahip olduğuna inanılan yazılı bir tılsımdır. |
|
|
Kuş |
 |
Halılarında
görülen kuş motifleri çeşitli anlamları ihtiva eder. Baykuş ve
kara karga gibi kuşlar kötü şans anlamına geldiği gibi; kumru,
güvercin ve bülbüllerde iyi şansı simgelemeleri için kullanılır.
Kuş; mutluluk, keyif ve sevginin sembolüdür. Güç ve kuvveti
simgeler. O, Anadolu'da kurulmuş çeşitli yerleşimlerin,
imparatorluk sembolüdür. Kuşlar ayrıca ilahi mesajcılara ve uzun
bir yaşama işaret eder. Ejderha ile dövüşmüş Anka kuşu, baharı
haber verir. |
|
|
Pıtrak |
 |
Pıtrak,
insanların giysilerine ve hayvanların tüylerine yapışan pamuksu
bir bitkidir. Onun, kem bakışları savuşturmaya gücünün yettiğine
inanılır. Diğer taraftan çiçeklerle dolu anlamında gelen "Pıtrak
gibi" deyimi, bu motifin bolluğun bir sembolü olarak un torbaları
üzerinde kullanılmasını açıklar. |
|
|
Sandık |
 |
Bu motif genelde
genç bir kızın çeyiz sandığını simgeler. Bu sandığın içindeki
nesneler, eşinin evinde kullanılmak için olduğundan genç kızın
beklentileri ve ümitleri dokuduğu, ördüğü ve üzerine nakış
işlediği parçalara yansıtılır. |
|
|
Çengel ve Haç |
 |
Halılarında
haçlar ve çeşitli çengel tipleri, insanları tehlikelerden koruması
için sık sık kullanılır. |
|
|
Ejderha |

 |
Ejderha, aslan
gibi ayakları, yılan gibi kuyruğu olan ve kanatları bulunan
mitolojik bir yaratıktır. Ejderha, hava ve suyun efendisidir.
Ejderha ve Anka'nın uçuşunun, bereketli bahar yağmurları
getirdiğine inanılır. Kocaman bir yılan olduğuna inanılan ejderha,
hazinelerin ve hayat ağacı gibi sırlı nesnelerin koruyucusudur. |
|
|
Kartal |
 |
Güç, kudret,
muska, hükümet egemenliği ve eski dini törelerden ortaya çıkan
tılsımlar gibi öğeleri temsil eden kartal figürleri, halı
dokumacılığında totemleri işaret eder. |
|
|
Küpe |
 |
Anadolu'da
küpeler evlilik hediyesi olarak vazgeçilmezdir. Bu motifi kullanan
bir kız, ailesine evlenmek isteğini dolaylı olarak belli etmeye
çalışır. |
|
|
Göz |
 |
Bazı insanları
kötülüğe, zarara, şansızlığa ve hatta ölüme bile sebep olan güçlü
bakışları olduğuna inanılır. Göz motifleri, insan gözünün kem
bakışlara karşı en iyi koruyucu olduğu inancından dolayı ortaya
çıkarıldı. |
|
|
Bereket |
 |
Birlikte
kullanılmış "elibelinde" ve "koç boynuzu" motifleri bir erkek ve
bir kadını belirtir. Bereket deseni, dişiyi gösteren iki adet "elibelinde"
motifi ve erkeği gösteren iki adet "koç boynuzu" motifinden oluşur.
Kompozisyonun ortasındaki göz motifi, aileyi kem gözlere karşı
koruması için kullanılmıştır. |
|
|
Bukağı |
 |
Bukağı; aile
birlikteliğinin devamına, aşıkların düşkünlüğüne ve birlikte olma
umuduna işaret eder. |
|
|
El, Parmak ve Tarak |
 |
El, Parmak ve
Tarak motifi, parmakların kem gözlerden koruduğunu temsil eden beş
çizgi ve beş noktayı kapsar. El motifi, verimlilik ve iyi şansı
birleştirir. Aynı zamanda bu motif, Hz. Muhammed'in kız kardeşinin
elini sembolize ettiği için de, kutsal bir anlam taşır. Tarak
motifi genellikle evlilik ve doğum ile ilişkilidir. Bu motif,
evlenme arzusunu ve doğumu kem gözlere karşı korumayı ifade eder. |
|
|
Elibelinde |
 |
Elibelinde,
anneliğin, dişiliğin ve verimliliğin sembolüdür. |
|
|
Saçbağı |
 |
Saçbağı motifi,
evlenmeye olan istediği temsil eder. Eğer bir kadın saçından bir
tutamı dokumasında kullanırsa, bu onun ölümsüzlüğe olan arzusunu
dillendirir. |
|
|
Koç boynuzu |
 |
Koç boynuzu,
halılarında üretkenlik, kahramanlık, güç ve erkeksiliğe alamettir.
Bununla birlikte bu simge, bunu dokuyan kişinin mutlu olduğunun ve
bunu açıkça belirttiğinin ifadesidir. |
|
|
Su yolu |
 |
Su yolu, suyun
insan hayatındaki önemini vurgular. |
|
|
Akrep |
 |
Akrebin zehrinin
korkusundan dolayı, insanlar kendilerini bu hayvana karşı korumak
için, akrep veya akrep kuyruğuna benzer mücevherleri taşırlar.
İşte akrep motifi de bu amaçla kullanılır. |
|
|
Yıldız |
 |
Yıldız motifi,
halılarında üretkenliği temsil eder. |
|
|
Hayat ağacı |
 |
Hayat ağacı
motifi, sonsuzluğun sembolüdür. Bu motif, ölümsüzlüğü araştırmanın
ve ölümden sonra yaşam olduğu umudunun bir nişanıdır. |
|
|
Kurt izi |
 |
İnsanlar bu
motifi, kurtlardan ve canavarlardan korunmak için kullanırlar.
Tarih öncesi zamanlarda, insanlar tehlikeli hayvanlardan
kendilerini korumak için, bu hayvanları taklit etmenin veya onlara
benzer şekiller yapmanın doğru olduğuna inanırlardı.
|
Aşağıdaki dokuma örnekleri de
köyümüzdendir. Bu
resimlerde halı, kilim, halı yastığı, çanta ve tuzluk gibi nesneler
bulacaksınız. Gördüğünüz gibi
el dokumalarda yukarıdaki örnekler de değişik yollardan
kullanılmıştır. Bu
örneklerin bazıları antika değeri taşımaktadır ki içlerinde altmış
yıldan daha eski olanları vardır. Köylerde evler hala bu tip
halılarla döşenmektedir. "Halı
Dokuma"
bağlantısını takip ederseniz günümüzde azalmış olsa da köyümüzün
gelenekleri arasında olan halı dokuma ile ilgili daha fazla bilgi
bulabilirsiniz. Aşağıdaki resimler Cengiz
SARIGiL tarafından hazırlanmıştır. Yardımlarından dolayı
Nergiz ÇELİK,
İbrahim ÇİÇEK, Zöhre ÇİÇEK, Rıza EKEN, Fethi EKEN, Muharrem
SARIGİL, Kazım SARIGiL, Hamdi SARIGİL ve Ali YÜKSELe ayrı
ayrı teşekkürlerimizi sunuyoruz...
(Resimleri büyük boyutta görmek için
üzerine tıklayınız lütfen...)
[photogallery/photo00004961/real.htm]
|
|
|
Ana
Sayfa |