KOÇ KATIMI

            Köyümüzde, Ağustos ayının 1 ile 10’u arası koçlar sürüden ayrılır. Bu aylar koçların kızgınlaştığı dönemlerdir.  Ayrılan koçlar ağıllarda özel bir yerde ya beslenir ya da merada bir çoban eşliğinde otlatılır. Koçların bir ağılda özel olarak beslenmesi daha sağlıklıdır. Çünkü bir koç ne kadar bakımlı ve güçlü olursa, ondan doğacak yeni nesil kuzular da o kadar kaliteli ve sağlıklı olur.  Eskiden köyümüzde, bir çoban tutulup, köyün bütün koçları toplanarak beraber otlatılırmış. Ancak günümüzde her sürü sahibi, koçlarını kuzunun içine katarak yayar.

Fotoğraf 1: Koçlar otlatılırken

            Koçlar, Sonbahar ayında, 29 Ekim ile 5 Kasım tarihleri arasında tekrar sürüye katılır. Bu koç katımı öncesinde geleneksel olarak yapılan bazı ritüeller [C1] vardır. Bu hazırlıkları kısaca açıklamak gerekir. Koçlar özel olarak hazırlanmış boyalarla rengârenk boyalanır. Bu boyalar ya kök boya ya da kınadan yapılır. Bunun amacı koçların sürünün içinde belli olmasını sağlamaktır. Ayrıca yeni bir başlangıcın ve sağlıklı bir neslin tohumlarının atıldığının inancı ile kutlama olarak da düşünülür.

Fotoğraf 2-3: Çobanlar koçu boyamaktadır    

 Koçların boyunlarına elma, mendil veya çok nadir de olsa havlu bağlanır. Burada elma, bolluğu bereketi temsil etmektedir. Mendil ve havlu da sürüyü otlatan çobana hediye olarak düşünülmüştür. Bu hazırlıklardan sonra bir çoban eşliğinde koçlar sürüye katılmaya götürülür. Bu götürme işi adeta bir eğlence veya şölen niteliği kazanır. Koçları götüren çobana bir heybe hazırlanır. Heybeye[C2] ; kömbe[C3] , elma, leblebi, kuru üzüm, havlu, çorap konur. Ayrıca evin büyüğü koçları götüren kişiye bir hediye verir ( para, havlu, çorap vb. ). Koçlar sürüye giderken, koçların üstüne küçük kız çocukları bindirilirmiş. Buradaki amaç ise, doğacak olan kuzuların dişi kuzu olmasını istemektir. Böylelikle sürülerinde bir artış ve bolluk olacağına inanılır. Ancak günümüzde bu gelenek erkek çocuk veya kız çocuk farkı gözetilmeksizin yapılmaktadır,  oldukça da azalmıştır.

         Fotoğraf 4: Boyama işi devam etmektedir.            

Koçları sürüye götüren çoban, getirdiği heybedeki hediyeleri sürünün çobanına verir. Bu karşılamadan sonra, sürünün çobanı, koçları sürünün içine bırakır. Daha sonra da koçları getiren kişiyle birlikte sürünün çobanı, kömbeyi ve elmayı yerler.

            Bunların yanı sıra koç katımından sonra kuzuların doğmasına yakın da ilginç bir olay daha vardır. Köylülerin o zaman ki inancına göre: Şubat ayı içerisinde, 1 – 28  tarihleri arasında, kuzu koyunun karnında canlanır. Bu aya köylüler yelsek ayı derler. Bu ay içerisinde, insanlar evlerinden birbirlerine tuz, ocağı yakmak için ateş, ekmek, yağ, bulgur vb. gibi malzemeleri vermezler. Bunun sebebi de, verilen bu malzemelerin sonuncunda koyunun kuzuyu düşüreceği inancıdır. Kuzunun sağlıklı olmayacağı da düşünülür. Bu ay geçtikten sonra insanlar birbirlerine yardım etmeye devam ederler.  

            Nesillerden beri yaşayan bu gelenek ve adetlerimiz günümüzde de varlığını korumaktadır. İnsanlarımızın büyük şehirlere göçüyle birlikte yöremizdeki sürü sayılarında azalma olmasına rağmen; koç katımı törenleri hala köyümüzde devam ettirilmektedir.

 

                  Fotoğraf 5: Boyama işi bitmek üzere.                                                    Fotoğraf 6: Tamamen boyanmış yaylımda bir koç

Bir toplumda bireyler arası sosyal dengenin sağlanmasında (kurulmasında), ritüeller büyük paya sahiptir. Yöremizdeki insanların ortak yönü olan koç katım ritüeli, maddi ve manevi varlığın paylaşımını simgeler ve insanlar arasındaki ortaklığı pekiştirir.

                            Fotoğraf 7: Çocuklar koçun üzerine bindiriliyor